Λιμάνι & παραλία
Λιμάνι Πανόρμου
- Η παραλία Λιμανάκι βρίσκεται μπροστά στο χωριό, κάτω από τα ερείπια του Κάστρου του Μυλοποτάμου, και εξυπηρετεί το λιμάνι του Πανόρμου.
- Είναι αμμώδης και έχει καθαρά νερά. Είναι ιδανικό για παιδιά, καθώς είναι ρηχό, ενώ στα ανατολικά προστατεύεται από προβλήτα, όπου δένουν βάρκες.
παραλία στο χωριό
Παραλία Λίμνη
- Η δυτική παραλία της περιοχής, η Λίμνη, βρίσκεται μόλις 50 μέτρα δυτικά του χωριού.
- Παρόμοια με το Λιμανάκι, είναι μια αμμώδης οργανωμένη παραλία που προστατεύεται στα δυτικά από μια προβλήτα.
- Πιο δυτικά, υπάρχει ένας μικρός κόλπος με βότσαλα, ιδανικός για απομόνωση και κάλυψη.
Ενετικό Κάστρο
Κάστρο Μυλοποτάμου
Κοντά στο χωριό και στις απόκρημνες όχθες του, δίπλα στην αποβάθρα του σημερινού χωριού, ο Γενοβέζος πειρατής Henry Pescatore έκτισε το φρούριο Castel Milopotamo στις αρχές του 13ου αιώνα. Όταν οι Ενετοί κατέλαβαν την Κρήτη, κράτησαν το φρούριο, ενώ ταυτόχρονα γύρω του αναπτύχθηκε ο οικισμός (μπούργος) που αργότερα εξελίχθηκε στον σημερινό Πάνορμο.
Το οχυρό είχε σχήμα αυγού με προσανατολισμό από βορρά προς νότο και ήταν εξοπλισμένο με επτά πύργους και δύο πόρτες, μία στη θάλασσα και μία στη νότια πλευρά. Το 1341 οι Καψοκαλύβες (τοπική οικογένεια) πολιόρκησαν το φρούριο, στο οποίο βρισκόταν ο Αλέξιος Καλλέργης, ένας Κρητικός άρχοντας που είχε ταχθεί στο πλευρό των Ενετών, αλλά απωθήθηκαν.
- Το 1538 ο πειρατής Hayredin Barbarossa κατέστρεψε το Castel Milopotamo, αλλά οι Ενετοί το επισκεύασαν αμέσως. Αργότερα οι Τούρκοι, αφού κατέλαβαν το Ρέθυμνο, άρχισαν να βαδίζουν προς το Χάνδακα. Έτσι περνώντας από τον Πάνορμο κατέλαβαν το φρούριο το 1647. Οι Ενετοί προσπάθησαν να το ανακαταλάβουν αποβιβαζόμενοι με τον στρατηγό Γιλντάση (Gil d’Has), αλλά δεν τα κατάφεραν.
ΠΑΛΑΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ
Αγία Σοφία
- Η βασιλική χρονολογείται στον 5ο αιώνα, αλλά φαίνεται ότι είχε τουλάχιστον άλλες δύο κατασκευαστικές περιόδους, μια στα μέσα του 6ου αιώνα και μια τρίτη στα τέλη του ίδιου αιώνα. Καταστράφηκε βίαια, πιθανώς λόγω των αραβικών επιδρομών του 7ου αιώνα, όπως συμβαίνει με άλλες βασιλικές αυτή την εποχή στην Κρήτη. Ωστόσο, η εύρεση νομισμάτων του Λέοντος ΣΤ' (886-912), καθώς και η χρήση μικρογραμμάτων σε επιγραφές σε πέσους και θώρακες, υποδηλώνουν τη χρήση του χώρου τουλάχιστον μέχρι τον 9ο αιώνα.
- Είναι τρίκλιτη, ξυλόστεγη βασιλική με εγκάρσιο σηκό, συνολικού μήκους 54 μ. και μέγιστου πλάτους 23 μ. Στα δυτικά έχει νάρθηκα και αίθριο, στο κέντρο των οποίων υπάρχει μεγάλη δεξαμενή και βόρειες και δυτικές προσθήκες. Ανατολικά καταλήγει σε ημικυκλική αψίδα, που εσωτερικά διατηρεί ίχνη θρόνου. Στο νότιο προθάλαμο υπάρχει μεταγενέστερη πλινθόκτιστη κατασκευή, η οποία θεωρείται κολυμβητήριο. Στο βόρειο παστοφόριο βρέθηκε περίτεχνη ταφή, η οποία σύμφωνα με την επιγραφή ανήκε στον ψάλτη Θεόδωρο.
Βιομηχανικό Μνημείο
Χαρουπόμυλος
- Στην περιοχή του Πανόρμου βρίσκεται ο μοναδικός –ίσως– παλιός μεγάλος Χαρούμυλος της Κρήτης, ο οποίος κηρύχθηκε βιομηχανικό μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού.
- Η ύπαρξη του εγκαταλειμμένου και ερειπωμένου βιομηχανικού κτιρίου επεξεργασίας χαρουπιών έδωσε το ερέθισμα για τη δημιουργία ενός πρότυπου χώρου τέχνης και πολιτισμού στον Πάνορμο.
- Ο Χαρούμυλος, από το 1996, λειτούργησε ως χώρος διεξαγωγής διαφόρων καλλιτεχνικών, συνεδριακών και αθλητικών εκδηλώσεων και σταδιακά έγινε το κέντρο της πολιτιστικής δραστηριότητας της περιοχής.
